• info@pedalenenverhalen.nl

– Blog

Buitenlandse zaken

Het valt niet altijd mee om een geschikte slaapplek te vinden. We proberen zo low budget mogelijk te reizen en zouden het liefste willen wildkamperen. Langs de kust van Kroatië is dat bijna onmogelijk. Er zijn erg veel rotsen waar je je tent niet kunt neerzetten. Hierdoor zijn we regelmatig aangewezen op een camping of een goedkoop onderkomen. Campings zijn nauwelijks open. En als ze open zijn dan betalen we bijna hetzelfde als voor een appartement. Dan is de keuze snel gemaakt. We vinden de kust van Rijeka naar Split mooier dan die aan de kant van Istrië. Enige nadeel is dat we de weg delen met al het overige verkeer. En doordeweeks is het er druk met vrachtverkeer en bussen. De meeste houden rekening met ons, maar er zijn er ook die niet op ons rekenen en niet meer kunnen remmen, waardoor ze rakelings langs ons rijden. Het is wij of de weggebruiker aan de andere kant. In het weekend is het er een stuk prettiger om de fiets. 

Gewoon een foto onderweg

Als we op zaterdag vertrekken uit Senj komen we na 45 km het eerste dorp tegen waar we koffie kunnen drinken en wat boodschappen kunnen doen. We besluiten te proberen om een plekje voor de tent te zoeken als we het dorp weer zijn uitgefietst, maar er lijkt geen geschikte plek. Rond 16:00 uur komen we een geitenboer tegen op de weg. We vragen of hij Duits spreekt en hij knikt ja. Als we hem vragen of we mogen kamperen bij de geitenschuur zegt hij nee. We wijzen naar het veldje bij de schuur en vragen of we daar de tent neer mogen zetten. Dan knikt hij ja. Hij loopt een stukje mee en wijst ons de weg. We lopen het paadje naar beneden en staan ineens oog in oog met een kudde nieuwsgierige geiten.

Een kudde nieuwsgierige geiten

De geitenboer volgt en de geiten gaan de schuur in. We mogen een kijkje komen nemen. In de schuur staan nog een hoop jonge geitjes nieuwsgierig tegen de houten wand op te springen. Ze willen allemaal even onder hun kinnetje geaaid worden. Wij gaan de schuur uit en de boer sluit zich erin op. Wij vragen ons af of hij het goed begrepen heeft dat wij er onze tent neer willen zitten, dus we treuzelen nog even. Na een half uurtje van het uitzicht genoten te hebben zetten we onze tent op en pakken onze kookspulletjes uit. Als het toch niet de bedoeling is zijn we zo weer ingepakt. Een uur later komt hij de schuur uit. Zwaait en wandelt naar de weg waar hij aan de overkant zijn huis binnengaat. Het is helder en het koelt snel af.

Ons ‘geitenstekkie’

Als het donker is staan er miljoenen sterren aan de hemel. Het is adembenemend. De enige keer wanneer we dit gezien hebben was toen we vrijwilligerswerk deden in Costa Rica. Ook daar was het pikkedonker. Zo donker is het in Nederland helaas niet, dus zie je niet hoeveel sterren er aan de hemel staan. We slapen heerlijk en worden de volgende dag uitgezwaaid door de geitenboer en zijn vrouw.

Tot aan Split fietsen we langs de kust over de drukke D8. Bij Split besluiten we de kust te verlaten en een weg te nemen die meer door het binnenland loopt. Het blijkt een verstandige keuze. Het is minder druk en ook een heel ander landschap. De afwisseling is aangenaam. De zee maakt plaats voor bergen. Wie denkt dat het langs de kust vlak is om te fietsen heeft het mis, maar hier moeten we wat meer klimmen. In Nederland waait de wind vaak uit het westen. Hier blaast hij vaak uit het oosten, dus we hebben hem vooral tegen. Klimmen en harde tegenwind is niet mijn favoriet. En helemaal niet als het er ook nog bij gaat regenen. Na dagen van mooi weer kunnen wij ons bijna niet voorstellen dat het gaat regenen, maar het is toch echt voorspeld. We vinden een mooie plek voor de tent. En als we gegeten en afgewassen hebben barst het los. Het is net alsof we in een geitenschuur liggen. De tent heeft de geur van de geitenkeutels van het veldje bij de boer goed geabsorbeerd. Misschien is die regen ergens goed voor en spoelt die de geitenlucht eraf. De volgende ochtend pakken we ons boeltje nat in en fietsen richting Bosnië en Herzegovina. 

Eindelijk klaart het op

We lezen op de reisapp van Buitenlandse Zaken dat er voor Bosnie en Herzegovina veiligheidsrisico’s gelden. Ons verblijf moet geregistreerd zijn, dus wildkamperen zit er niet in. We kunnen het beste gebruikmaken van de grote grensovergangen anders kunnen we een boete krijgen voor “illegaal verblijf”. We moeten oppassen voor zakkenrollers. Is dat in Nederland ook niet zo? We zien geen reden waarom we dit land niet zouden kunnen bezoeken. We fietsen richting de grens als we worden tegengehouden door een man die geen woord Duits of Engels spreekt. Hij probeert ons duidelijk te maken dat we daar de grens niet over kunnen. Iets met de politie. Hij noemt allerlei plaatsnamen op, maar het zegt ons helemaal niks. Hij tekent op een briefje hoe we moeten fietsen. We tonen hem op maps.me waar we naartoe moeten (3 km verderop), maar volgens hem kunnen we daar echt de grens niet over en moeten we dus wat extra (klim)kilometers maken. We hebben die dag al extra kilometers gemaakt, omdat de weg was afgesloten. Dat hield in dat we een mooie afdeling hadden, maar verderop weer omhoog mochten klimmen. Dennis vindt dat we het gewoon moeten proberen bij de grens, maar ik denk dat die man het niet voor niets zegt en we volgen zijn raad op. De weg naar de andere grens levert weer wat extra spierkracht op. We mogen weer klimmen. Bij de grens krijgen we een stempel in ons paspoort en kunnen verder. We horen van de eigenaresse van het appartement dat de grens waar wij over hadden gewild de oude grens was en dat deze al 3 jaar gesloten is. Dat wist maps.me blijkbaar nog niet. 

Een rivier snijdt door het landschap (BeH)

De mensen in Bosnië en Herzegovina zijn bijzonder vriendelijk. De meeste spreken geen woord Duits of Engels, maar toch willen ze een praatje met je maken. Dennis is verbaasd over mijn talenknobbel. Ik denk die mensen te begrijpen, maar misschien vertellen ze me wel iets heel anders dan dat ik denk. Ze toeteren en zwaaien en houden rekening met je op de weg. En het is ook nog eens een mooi land. Wat wel jammer is, is dat ze niet echt bezig zijn met het milieu. Ze lijken alles van zich af te gooien of in de brand te steken. En er mag in de restaurants en cafés gerookt worden. Dat is met mooi weer niet erg. Dan zitten wij buiten, maar als je met regen zin hebt in een bakkie of even probeert op te drogen dan rook je gezellig een peukje mee. Dit is trouwens in Kroatië ook zo. 

Als we bij Mostar vertrokken zijn gaat het na 10 km mis. Ik hoor Dennis iets zeggen over een lekke band. Eerst denk ik nog dat hij zegt dat ik een lekke band heb, maar het is zijn eigen achterband. De buitenband is bij de velg gescheurd waardoor hij lekt rijdt. We hebben geen buitenbanden mee, maar wel iets om de buitenband mee te plakken. Een noodoplossing. We fietsen die dag niet ver. In totaal 48 km, dus we hopen dat met het lapwerk de tocht voortgezet kan worden en we de volgende bestemming zullen halen. Ideaal is het niet. Ondanks dat geen lange afstand is die dag is het een pittig ritje. We hebben wind tegen, het regent en we moeten flink klimmen. Kilometers lang hebben we een stijgingspercentage van minimaal 10 procent. Bij iedere bocht hopen we dat het daarachter vlak is of bergje af, maar helaas. En dan gaat het 5 km voor aankomst toch weer mis. Ik hoor een sissend geluid en Dennis vraagt of ik lek rijd. Het is weer zijn achterband. Lopen we verder?

Dennis stuurt Branko, waar we die nacht zullen slapen, een sms dat we moeten lopen en het nog even kan duren voordat we er zijn. Opnieuw gaan de tassen eraf en gaat  de fiets op z’n kop als er een auto stopt. Het is Branko. De fiets van Dennis wordt ingeladen. Die van mij kan er ook bij, maar ik besluit de laatst kilometers te fietsen. We zijn geen fan van de fietsen op elkaar liggend te vervoeren. En die laatste kilometers red ik ook nog wel. De laatste 3 km mag ik ook nog afdalen, dus de beloning van het klimmen is eindelijk daar. 

Branko verhuurt 3 kamers boven zijn restaurant. Verder is er in de weide omtrek helemaal niks. We moeten dus wel bij hem eten en na weken zelf gekookt te hebben vinden we dat helemaal geen straf. Hij stelt voor om iets typisch van het land te koken. Ik vraag hem voor mij iets vegetarisch te bereiden. Ik eet wel vlees, maar er moeten vooral geen vetjes of peesjes aanzitten. We krijgen ieder brood en salade. Dennis eet kalfsvlees met aardappels. Ik een koolgerecht met patat. Het smaakt heerlijk!

Mijn heerlijke ‘prutje’

De volgende ochtend bekijken we de achterband opnieuw. De scheur in de buitenband is groter geworden. Volgens Branko is onze eerste mogelijkheid voor het kopen van een buitenband 68 km verderop in Trebinje. Opnieuw lappen we de band op. De binnenband wordt geplakt en tegen de binnenkant van de buitenband leggen we een oud stukje buitenband. Je zou het een “thuisbrengertje” kunnen noemen. Alleen is 68 km klimmen en dalen best een eind. Het ziet er goed uit, maar als de fiets de tassen weer achterop heeft is de bult in de band ook weer groter. Ik vrees dat we Trebinje zo niet gaan halen. Dan maar op de hartelijkheid van de bevolking hopen en liften indien nodig. Na 7 km komen we in Ljubinje. Bij een bedrijfje met autobanden stoppen we. Dennis wijst de plek van de buitenband aan en de man gaat opzoek. Helaas. Hij heeft een aantal fietsbanden, maar niet de goede maat. Hij krabbelt de bandenmaat op een briefje. Wenkt Dennis dat hij mee moet in de auto en gebaart mij bij de fietsen te blijven. In een gammele VW Golf zie ik ze vertrekken. Na 10 minuten komen ze terug. Mét een buitenband. Ik steek mijn duim omhoog en de Bosniër trekt zijn schouders op van: tuurlijk regel ik dat. Het is een goedkoop exemplaar uit een Chinese Blokker, maar beter dat dan met een scheur in je band nog 61 km moeten fietsen. We bieden de bandenman een kop koffie aan als dank, maar daar wil hij niets van weten.

Wachten op de ‘bandenman’

Als we onze weg vervolgen worden we al snel staande gehouden door de politie. Ze staan op de weg met een stopbordje te zwaaien. Uiterst vriendelijk worden we aangesproken en wordt ons gevraagd of we toeristen zijn en waar we heen gaan. Dan zegt ze: ”accident”. Ik vraag of er verderop een ongeluk is gebeurd, maar ze schudt van nee. Ze kan echter ook niet uitleggen wat ze bedoelt, zover reikt haar Engels niet. We krijgen een briefje met een foto van mensen op een scooter gefotografeerd in de buitenspiegel van een auto met een tekst in het onleesbare Servisch. Dan gaan we samen met de agente en nog een dame in een geel hesje op de foto. Deze wordt gemaakt door een andere agent. We hebben geen idee waar het voor is, maar we lachen vriendelijk.

Trebinje

Ik vraag me af wat dit voor een dag is. In ieder geval één waar we zonder lekke band of klapband aankomen in Trebinje. En waar we allerhartelijkst met een raki (vuurwater) worden ontvangen bij appartement Ivana.

Proost!

Mostar, een sterk verdeelde stad

Op Mostar vlieg je aan. Ook op de fiets. Als een malle dalen we de vallei in. Een enorme katholieke begraafplaats is het eerste waar we tegenaan fietsen. Duizenden graven van glanzend zwart marmer maken dat je je blik van de stad, die vóór ons uitgespreid ligt, afwent. De dood is in Mostar nergens ver weg en trekt al meteen je aandacht. Zoals ook de kapotgeschoten huizen die zich aftekenen tegen de nieuwbouw die van de stad een stad maken. Mostar is prachtig maar heeft een rafelige rouwrand overgehouden aan de Bosnische oorlog uit begin jaren negentig. Was het vóór die oorlog nog een etnische smeltkroes, daarna werd Mostar een sterk verdeelde stad.

Herinnering aan een verwoestende oorlog

Na de vlugge verkenning op de fiets, zijn we wat door de stad gaan wandelen. We lopen vanaf de islamitische kant, het oosten, naar het katholieke westelijke deel van de stad. De twee bevolkingsgroepen leven hier in zuilen zoals dat in Nederland ook lange tijd gebruikelijk was. Zo zijn er in Mostar aparte scholen, aparte sportverenigingen, ziekenhuizen, postkantoren en zelfs taxi- en busbedrijven voor de moslims en de katholieken. Spitse minaretten schieten her en der uit de grond als priemende piketpalen van de oosterlingen. De westerlingen spiegelen dat beeld met hun (ook priemende) kerktorens en kruizen. De klokken en de muezzin bieden tegen elkaar op voor gods gebed. 

Spitse minaretten

Mostar kent twee leefwijzen die halverwege de jaren negentig als vloeistoffen van verschillende viscositeit in hetzelfde kommetje zijn gegleden en maar moeilijk mengen. Om de twee toch te laten mengen ga je in de scheikunde op zoek naar een emulgator. Hier in Mostar werkt de toerist als emulgator. Toeristen zijn dol op het passeren van grenzen en slenteren kriskras van oost naar west en andersom. Daarbij wordt het vakantiegeld aan alle kanten uitgegeven en zolang ze dat in groten getale blijven doen, toont Mostar zich aan de oppervlakte een leefbare emulsie. 

Overigens roeren de Aziaten flink in het kommetje van Mostar. Niet alleen stromen busladingen met Aziatische dagjesmensen leeg over de Stari Most (oude brug), de blikvanger van de stad, ook hangt de stad vol met enorme billboards die een mede door China geïnitieerde ‘International Business Fair’ aankondigen. Ongetwijfeld een beurs met onbegrensde mogelijkheden als het op ondernemen aankomt maar er dienen hier in Mostar vooral etnische grenzen beslecht te worden want onderhuids smeult een religieuze veenbrand.

China ziet kansen in Mostar

Toen in 2004 de oude Ottomaanse brug, ruim tien jaar na zijn vernietiging door de Kroaten, feestelijk werd heropend, lieten de christelijke leiders van Mostar (bisschop) en omstreken (kardinaal uit Sarajevo) het afweten. Ze hadden ‘andere verplichtingen’. In plaats van verzoenen kozen ze voor het verscherpen van de tegenstellingen. Ze wilden, en willen, de herstelde brug niet erkennen als teken van verzoening en vreedzaam samenleven omdat volgens hen de moslims hun 33 meter hoge verlichte (’s nachts letterlijk en volgens christenen waarschijnlijk gedurende de hele dag ook figuurlijk) kruis op de Hum-berg beschouwen als een doorn in het oog. 

Een wedstrijdje ‘Wie is de hoogste?’

Voor de moslims is het kruis inderdaad een doorn in het oog omdat tijdens de oorlog degene die de Hum-berg controleerde, in feite de controle over de stad had. Door het enorme kruis juist dáár te plaatsen voelt het voor de moslims of de katholieke kerk de religieuze macht over Mostar claimt. Als buitenstaander is het onmogelijk je in het gevoel van de betrokkenen te verplaatsen maar dat er sprake is van gevaarlijke provocatie over-en-weer is evident. Iedere bouw van weer een nieuwe spitse toren (kerk of minaret) voelt voor de andere partij alsof de ogen worden uitgestoken.

Iemand op Instagram stuurde ons, in reactie op een aantal foto’s die we hadden gepost, een privé berichtje. Hij was in 1994 in Bosnië en Herzegovina en vertelde dat hij er geen leuke herinneringen aan heeft overgehouden. In zijn laatste berichtje schrijft hij: “Zonde van zo’n mooi land, zo vergiftigd… maar geniet van de schoonheid en lieve mensen”

Dat laatste doen we met volle teugen.

De talloze verleidingen van Šibenik

We zitten aan een tafeltje in een van de oude straten van Šibenik, waar de prachtige steegjes het nog net niet verliezen van de toeristen, en kijken recht in de scheve snuit van een katholieke kerk. Het kerkje staat links en rechts in de steigers maar er wordt niet aan gewerkt. Zo te zien al jaren niet want de ankers en keilbouten zijn roestig. 

Rechts, om de hoek van de kerk, troepen bejaarde toeristen achter een jongeman aan die alles in vermoeid Spaans uitlegt. De groep toehoorders draagt oranje koptelefoontjes waarmee ze in contact staan met de gids en die ze de vrijheid geeft om wat uit te waaieren. Voor de mond van de gids bungelt een microfoon. 

De Spanjaarden tonen zich fanatieke fotografen. Twee mannen zijn met filmcamera’s in de weer. Zij staan noodgedwongen op de lip van de gids zodat er toch nog wat van zijn gedempte woorden op de band terecht komt. 

Helemaal achteraan het groepje treuzelt een jonge gozer. Hij draagt een nonchalante rugzak en een baseball petje. Hij doet erg zijn best om niet bij het belegen clubje toeristen te horen maar de oranje koptelefoon op zijn oren vertelt een ander verhaal. Hij weet het maar doet toch een poging onzichtbaar te zijn. Uit medelijden schiet ik hem in mijn gedachten te hulp en maak van hem een aspirant gids die zijn snuffelstage beleeft.

Als even later de groep is gepasseerd, stappen twee stoffige werklieden, niet gespeend van enige vroomheid, het scheve kerkje binnen. De groene deur blijft op een kier staan waardoor ik de verleiding niet kan weerstaan om even naar binnen te gluren. Ik sta op van ons tafeltje en loop naar de kerkdeur, die ik nog iets verder openduw. Een paar tellen sta ik oog in oog met een heilige werkplaats. Het schip van de kerk ligt vol met steigerdelen waarvan de twee mannen er één naar buiten dragen. De deur gaat direct weer dicht en op slot. 

Terug aan ons tafeltje valt me de heilige Johannes op die boven de kerkdeur staat afgebeeld. Hij ziet er opvallend nieuw uit en steekt zijn rechter wijsvinger in de lucht. Wil hij iets zeggen? Wil hij even de aandacht? Wil hij ons waarschuwen? Of wijst hij ons op de hemel? In ieder geval brengt hij me op een idee. Ik steek dezelfde vinger in de lucht om de aandacht van de bediening te vragen en bestel nog twee cappuccino’s.

Wie in ieder geval de zegen van boven ontvangen, zijn twee katten in de straat links van ons. Vol verwachting kijken ze met strakke blik vanaf het plaveisel naar een raam op de derde verdieping. Zij weten wat er gaat komen. Wij nog niet. Dan is er beweging op de derde verdieping en een kantelraam klapt open. Beide katten nemen hun posities in en laten zich door niets of niemand meer afleiden. De focus is geheel gericht op de dame die haar hoofd door het kantelraam naar buiten steekt om te zien of de ontvangers van haar zegen op de afspraak zijn. Een scherpe miauw klinkt ter bevestiging. Geritsel klinkt. De katten draaien nog een keer om hun as zonder dat ze de vrouw uit het oog verliezen. Dan valt de beloning uit de hemel en storten de beide katten zich op het lekkers. Ik kijk met een schuin oog naar de heilige Johannes. Zijn vinger hoog de lucht in en zie ik iets van een knipoog?

Na de koffie laten we ons door andere katten diep het oude centrum van Šibenik in lokken.

We zien een dikke rode kat die uitdagend ligt te rollen. We lopen erheen en aaien ‘m. Dan, iets verder weer, een klein zwart-wit kattenkopje.

We roepen en fluiten lokkend maar deze kat geeft niet toe. Nog iets verder ligt een poes heerlijk te slapen in een plantenbak.

We gaan ernaartoe en maken een foto. En zo raken we steeds verder weg van bekend terrein en steeds dieper verdwaald in het doolhof van de stad.

Trapje op trapje af. Hoekje om, poortje door. We lopen net zo lang door totdat de oude kronkelige stad eindelijk genoeg van ons heeft en ons plotseling weer uitspuugt op bekend terrein. Precies op tijd om onze tassen te vullen met verse proviand. 

En daarmee zijn we klaar voor de volgende etappe langs de warme kust van Kroatië. Op weg naar Split.

Zoete herinneringen

We fietsen al twee dagen langs de zee zonder dat we ‘m kunnen horen. Wat misschien het geluid van de zee is, wordt overstemd door een plagerige wind die ons stevig bij de oren vastheeft. De koele wind komt vanaf het land de zee opwaaien en rimpelt het water. Korte golven met glinsterende schuimkopjes maken van de Adriatische Zee een sieraad voor het oog. Een troost bij het zware trappen.

Nu we Istrië achter ons hebben gelaten, maak ik in mijn gedachten (ook die reizen mee) de balans op. Het schiereiland heeft zijn anker in mijn verleden, de plaats waar alles een plekje krijgt, laten zinken. Ik zal me Istrië zolang ik leef herinneren aan zijn bodem. Gooi me over twintig jaar, verlost van mijn blinddoek, uit een auto en ik vertel het je als ik in Istrië op de grond rol. De kleur van de bodem heeft namelijk exact dezelfde kleur als het cacaopoeder van Van Houten.

Aan die cacaopoeder zitten weer andere herinneringen vast. Hiervan brengt de belangrijkste me terug naar de keukentafel aan de Drechterlandsedijk in Ursem. Daar aten mijn zus en ik honderden broodjes ’cacao met suiker’. Witte boterham met een dikke laag boter en daaroverheen de cacao uit het bekende doosje, gemengd met een theelepeltje suiker. Heerlijk! (En daarna even in de spiegel naar je tanden kijken). Lachen.

Zoete herinneringen.

Langs de hele kustlijn van Istrië, fietste de zon moeiteloos langs de hemel met ons mee. En ook tijdens onze rustdagen in Porečen Pula schoof het zonnetje aan op de diverse terrassen. En ook nu, nu we de bocht bij Opatija om zijn, weigert de zon iets voor zichzelf te gaan doen en blijft in ons kielzog. Je kunt een slechtere reisgenoot treffen.

We zijn, nu dus ook met de wind log en verveeld hangend aan onze bagagedragers (ook die wil per se mee), tot in Senj gefietst. Een klein dorpje dat tegen de heuvel staat opgestapeld zodat ieder huis een uitzicht biedt over de zee. Iets uit de kust liggen twee dorre eilanden louter om het uitzicht van een verfraaiend perspectief te voorzien. 

Uitzicht vanaf ons ‘Apartman’.

Het is hier geen dorp van vissers, wat je zou verwachten. Alleen de meeuwen kwijten zich aan die taak. Nergens zie je een dobberende boot waarin ze druk zijn met het uitzetten of binnenhalen van visnetten. Nee, de mensen hier verhuren ‘Apartmani’ of ‘Apartman’ als ze er één aanbieden. Appartementen. Dat doen ze allemaal, waardoor ze worden aangeboden voor betrekkelijk lage prijzen. Het appartement dat we momenteel bewonen meet 65 vierkante meter en is van werkelijk alle gemakken voorzien (zelfs een wasmachine). We huren het voor 25 euro per dag, dezelfde prijs die we in Duitsland betaalden om onze tent een nacht op een camping te mogen zetten.

Senj blijkt dus toch bij uitstek een vissersdorp. Met de toerist als vangst. Maar die vis wordt door de moordende concurrentie wel duurbetaald.

Vanmorgen daalde ik af naar de supermarkt, een enorme, en vrij nieuwe, vierkante doos die middenin het schots en scheve oude dorp is neergekwakt. Gek genoeg staat die supermarkt op 100 meter afstand van zo’n zelfde enorme nieuwe doos. Ook een supermarkt. Dit fenomeen zien we in veel plaatsen die we passeren. Opvallend is dat al deze supermarkten zo nieuw zijn. Alsof het land zich een jaar of 2 à 3 geleden voor het eerst heeft opengesteld voor de Aldi’s, de Lidl’s, de Sparren en de Plodines, die op hun beurt als een malle zijn gaan bouwen waardoor ik nu in het koffiehoekje van de Plodine in de treurige ogen kijk van misschien wel de voormalige eigenaar van een kleine buurtsuper. Het is kwart over acht in de ochtend. Hij zit aan het bier, en ik schrijf dit verhaal.

Translate »